Rusya ile Ukrayna arasında 2022 baharında İstanbul’da kurulan barış masasında sona erme noktasına gelen savaşta, o günlerde on binlerle ifade edilen toplam zayiat, aradan geçen dört yılın ardından 2 milyonu aşarak tarihin en kanlı savaşlarından Stalingrad Muharebesi’ndeki kayıpları geride bıraktı...
Rusya ve Ukrayna, 2022 yılı şubat ayında başlayan savaşın ardından mart ayında İstanbul’da barış masasına oturmuştu. Pek çok araştırmacıya göre, bu fırsatın kaçırılmasında Avrupa ülkelerinin tutumu önemli rol oynadı. O günlerde Rusya ve Ukrayna’nın toplam askeri kayıpları on binlerle ifade ediliyordu. Diğer yandan ABD merkezli düşünce kuruluşu Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi (CSIS) tarafından yayımlanan bir rapor, savaştaki toplam zayiatın 2 milyonu aştığını ortaya koydu.
2022 İstanbul görüşmelerinde sonuca ne kadar yaklaşıldı?
Rusya ile Ukrayna arasında 2022 yılı mart ve nisan aylarında İstanbul’da yürütülen müzakereler, savaşın diplomatik yollarla sona erdirilmesi açısından en ciddi girişim olarak kabul ediliyor. Görüşmeler sırasında taraflar, Ukrayna’nın tarafsızlığı, güvenlik garantileri ve bazı askeri düzenlemelerde önemli ölçüde yakınlaşmış ve hazırlanan taslak metinler anlaşmanın hiç olmadığı kadar yakın olduğunu göstermişti. 29 Mart’ta İstanbul’da yüz yüze bir araya gelen taraflar, toplantının ardından ortak bir bildiri üzerinde uzlaştıklarını açıklamış ve mutabakatın ana hatlarını kamuoyu ile paylaşmıştı. Anlaşma, Ukrayna’nın kalıcı olarak tarafsız ve nükleer silaha sahip olmayan bir devlet olarak ilan edilmesini, askeri ittifaklara katılmamayı taahhüt etmesini ve topraklarında yabancı askeri üs ya da birlik bulundurmamasını öngörüyordu. Ukrayna’nın saldırıya uğraması halinde uçuşa yasak bölge ilanı, silah yardımı ve garantör devletlerin askeri güçleriyle doğrudan müdahale etmesi gibi seçeneklerin de yer aldığı İstanbul Bildirisi’nde ayrıca, tarafların Kırım konusundaki anlaşmazlığı 10 ila 15 yıl içinde barışçıl yolla çözmeye çalışması da öngörülmüştü.
Görüşmeler neden başarısız oldu?
Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne üyelik yolunu da açık bırakan mutabakat, Batılı ülkelerden umulan desteği görmedi. 2022’de Belarus ve Türkiye’de yapılan barış görüşmelerinde Ukrayna müzakere heyetine başkanlık eden Davyd Arakhamia, İstanbul’dan döndükten sonra dönemin İngiltere Başbakanı Boris Johnson’ın Kiev’e geldiğini ve "Ruslarla hiçbir şey imzalamayalım, savaşmaya devam edelim" mesajı verdiğini anlatmıştı. Aralarında Johnson’ın da yer aldığı Batılı liderlerin Kiev ziyaretlerinden sonra Ukrayna, nisan ayı sonuna geldiğinde pozisyonunu sertleştirmiş ve herhangi bir anlaşmanın ön şartı olarak Rusya’nın Donbas’tan çekilmesini talep etmeye başlamıştı. Ukrayna Güvenlik ve Savunma Konseyi Başkanı Oleksiy Danilov’un 2 Mayıs’ta yaptığı, "Rusya ile anlaşma imkansız. Yalnızca teslimiyet kabul edilebilir" açıklaması ise, bir ay içinde değişen durumu gözler önüne sermişti. Müzakerelerin mayıs ayında çökmesinin ardından bazı gözlemciler ve yetkililer, anlaşmanın masada olduğunu ancak Batılı ülkelerin müdahalesi, Rusya’nın Buça’da yaptığı katliamın etkisi ve Kiev yönetiminin aşırı özgüveni nedeniyle çabaların sonuçsuz kaldığını açıklamıştı.
Kayıplar, kanlı Stalingrad Muharebesi’ndeki kayıpları geçti
2022’de ilk aşamadayken engellenebilecek savaş, Avrupa’da İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana yaşanan en kanlı çatışmaya dönüştü ve eski Yugoslavya’daki savaş kayıplarını açık ara geride bıraktı. Hem Ukrayna hem de Rusya, askeri kayıplarını devlet sırrı kapsamında tuttuğu için yalnızca hesaplamalara dayanan çeşitli verilere göre 2022 yılı nisan ayı başlarında Rusya’nın kayıpları yaklaşık 7-15 bin ölü ile 30-45 bin askeri zayiat seviyesindeydi. Ukrayna’nın kayıpları ise göre 3-5 bin ölü ve 10 ila 20 bin civarında askeri zayiat seviyesindeydi.
Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi (CSIS) Temmuz 2026 raporuna göre, Rusya’nın ölen asker sayısı 400 ila 450 bin seviyesine, toplam askeri zayiatı ise ülke nüfusunun yüzde 1’i seviyesine ulaşarak 1,4 milyona, Ukrayna’nın ölen asker sayısı ise 125-150 bin, toplam askeri zayiatı ise 525-625 bin seviyesine yükseldi. Bu verilerle birlikte, 2022’de İstanbul’da sona erdirilebilecek savaşın toplam askeri zayiatı, toplam 2 milyondan fazla zayiatla tarihin en kanlı çatışması olarak kabul edilen Stalingrad Muharebesi’ni geride bıraktı.
Rusya’daki küçük yerleşimlerde askerlik çağında erkek kalmadı
Araştırmaya göre kayıplar, Rusya genelinde eşit dağılmıyor. En ağır bedeli, yoksul bölgeler ve etnik azınlıkların yoğun olarak yaşadığı bölgeler ödüyor. Rus muhalif medyasında ülkenin uzak ve küçük yerleşimlerinde askerlik çağındaki erkek nüfusun tamamen yok olduğuna ilişkin haberler, giderek daha sık bir şekilde yer alıyor. Araştırma ayrıca Rusya’nın cephede verdiği kayıpları artık aynı hızda asker toplayarak telafi edemediğini de ortaya koydu. Bu durum daha önce cephede Kuzey Kore’den birliklerin sahaya sürülmesi ve paralı askerlerin kullanımı ile de kendini göstermişti.
Sivil kayıpları da artıyor
Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, Mayıs 2026 sonu itibarıyla savaş nedeniyle toplam 16 bin 89 sivil hayatını kaybetti ve 46 bin 627 sivil de yaralandı. Ukrayna’nın işgal altındaki bölgeleri ile aktif çatışma alanlarında doğrulama yapılamadığı için gerçek rakamların BM verilerinden çok daha yüksek olduğu özellikle vurgulanıyor.
